Cách nhận biết Nano Bạc Thật Giả

Hiện trạng thị trường nano bạc ở Việt nam

Lên mạng, đánh từ khóa nano bạc, ta sẽ được rất nhiều kết quả về sản phẩm nano bạc, đặc biệt là cho nuôi tôm hay diệt trừ bệnh do nấm gây ra cho tiêu, quýt và các cây ăn trái khác…Đủ mọi loại nano bạc với các tên và công dụng vô cùng hấp dẫn. Giá cũng rất mềm. Chỉ cần chưa tới 200.000 đồng là mua được nửa lít nano bạc nồng độ 500 ppm, đủ sức để cứu nguy cho 0,2 đến 0,5 ha ao tôm bị bệnh hay vườn cam đang thối gốc. Tuy nhiên, gần hết các địa chỉ bán nano bạc ấy chỉ có số điện thoại di động liên hệ, không có điện thoại bàn và cũng chẳng có địa chỉ cơ sở sản xuất, hay có thì cũng chỉ là địa chỉ ma hay đúng địa chỉ thì chả có công ty nào cả, hay công ty đã dọn đi rồi.

Vậy thực tế như thế nào?

Cần phải phân biệt nano bạc (bạc kim loại ở dạng hạt rất nhỏ) và muối bạc (Bạc ở dạng iôn Ag+). Nano bạc là các hạt kim loại rất nhỏ, có khả năng phản xạ ánh sáng. Còn muối bạc là bạc tồn tại ở dạng ion, không phản chiếu ánh sáng.

Nano bạc được điều chế từ muối bạc qua quá trình tổng hợp rất phức tạp và kéo dài, nên keo nano bạc vẫn còn chứa iôn bạc. Bạc chỉ được coi là nano khi trên 50% ở dạng hạt kim loại nhỏ hơn 100 nm, dưới 50% ở dạng ion.

Kết quả kiểm tra các sản phẩm nano bạc do các công ty, các phóng viên điều tra và người dân gởi đến Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh phân tích thì trên 90 % sản phẩm nano bạc lưu hành trên thị trường là giả, hoàn toàn không có nano bạc mà chỉ là dung dịch muối bạc hay phức bạc. Khoảng dăm phần trăm số mẫu là nano bạc chất lượng kém, chứa chủ yếu muối bạc còn nano bạc rất ít nên cũng không thể gọi là nano bạc. Các dung dịch này độc; ngoài ra, độ axit hay độ kiềm rất cao, có thể gây bỏng cho người và động vật, cháy lá cây trồng, và rất hại cho môi trường.

Nhận biết dung dịch nano bạc giả

8 dấu hiệu nhận biết nano bạc giả như sau.

  1. Keo nano bạc luôn có màu vàng hơi mờ đến đặc đục vàng xám không cho ánh sáng đi qua, chứ không không màu trong suốt như nước, dù ở bất kỳ nồng độ nào. Nếu dung dịch trong suốt như nước hay không màu hoặc màu trắng sữa thì đảm bảo không có nano bạc (Hình 1).
  2. Keo nano bạc thường có pH trong khoảng 4 – 6. Nếu ngoài khoảng này thì khả năng nano bạc giả là rất cao.
  3. Keo nano bạc thương phẩm thường có cỡ hạt nhỏ, dao động quanh 20 nm và dưới 20 nm. Khác với các dung dịch phẩm màu chỉ nhạt màu đi khi pha loãng thì keo nano bạc thay đổi màu theo nồng độ, từ màu vàng chanh, đến cam và vàng xám (Hình 2). Keo nano bạc nồng độ 200 ppm trở lên màu vàng xám nhạt và không cho ánh sáng đi qua.
  4. Keo nano bạc chứa chất bảo vệ là polyme và hàng tỉ tỉ hạt kim loại nên khi lắc thấy sánh hơn so với nước thường, trừ khi nano bạc rất loãng.
  5. Keo nano bạc tán xạ ánh sáng rất mạnh. Nếu nồng độ cao thì không cho ánh sáng đi qua. Khi chiếu tia laser đỏ vào keo nano bạc loãng sẽ thấy tia sáng tán xạ rất rõ (Hình 3). Nồng độ nano bạc càng cao thì tia sáng càng lớn và càng rõ.
  6. Dung dịch nano bạc không đổi màu khi tiếp xúc với ánh sáng. Dung dịch nano bạc 10 ppm có màu vàng chanh. Khi tiếp xúc với ánh sáng lâu nhiều tháng sẽ sậm màu dần. Dung dịch muối bạc để phơi nằng 1 ngày sẽ nhanh chóng chuyển sang màu xám đen và xuất hiện tủa màu đen.
  7. Thêm muối ăn, sôđa hoặc kiềm và lắc. Muối bạc cho cặn trắng, làm dung dịch trở nên mờ trắng đục. Kết tủa này ngả đen khi phơi nắng. Nano bạc không thay đổi (Hình 4).
  8. Cho axit nitric vào nano bạc thật, màu vàng sẽ mất.
Hình 1 Keo nano bạc 1000 ppm (trái) và 20 ppm (phải).

Hình 2 Trái qua phải: keo nano bạc nồng độ 20, 100, 300, 600, 800, 1000 ppm.

Hình 3 Tia laser đỏ đi qua keo nano bạc thật 10 ppm (trái) keo nano bạc giả (phải) .

Hình 4 Cho muối ăn vào và lắc. Nano bạc chất lượng không có kết tủa. Muối bạc và nano bạc kém chất lượng sẽ có cặn trắng xuất hiện.

Tuy nhiên các thử nghiệm trên chỉ cho phép khẳng định chắc chắn không có nano bạc, chứ không thể khẳng định có nano bạc. Khi kết quả cho thấy có khả năng là dung dịch nano bạc thì cũng cần phải có kiểm nghiệm để khẳng định. Trung tâm phân tích đo lường chất lượng 1, 2, 3 đều không có khả năng kiểm tra nano bạc. Hiện ở Việt nam chỉ có một số nhà khoa học chuyên sâu có khả năng kiểm định nano bạc mà thôi. 

Kiểm định nano bạc ở đâu

Để xác định có nano bạc hay không và hàm lượng nano là bao nhiêu, hàm lượng bạc tổng là bao nhiêu thì  phải qua ít nhất 4 phép phân tích

  • Phân tích phổ plasma bề mặt.
  • Chụp ảnh bằng hiển vi điện tử truyền qua.
  • Phân tích bạc tổng bằng phổ hấp thu nguyên tử hay phổ plasma.
  • Phân tích điện hóa.

Cơ chế diệt khuẩn của Nano Bạc?

Cơ chế diệt khuẩn được các chuyên gia cho là đúng là: tế bào vi khuẩn bị vô hiệu hóa là do kết quả của quá trình tương tác tĩnh điện giữa bề mặt mang điện tích âm của tế bào và ion bạc được hấp phụ lên bề mặt vi khuẩn, sau đó xâm nhập vào bên trong tế bào vi khuẩn và vô hiệu hóa chúng.

Nano bạc tấn công vào các đầu nối disunfit HS-SH trên màng tế bào của các sinh vật đơn bào (vi khuẩn, nấm, tảo) ức chế khả năng vận chuyển oxy vào trong tế bào làm tiêu diệt vi khuẩn, ngăn chặn quá trình sao chép mã của sinh vật đơn bào. Do đó vi khẩn bị tiêu diệt hoàn toàn.

Ưu điểm nổi bật của diệt khuẩn bằng Nano bạc

  • Khả năng tiêu diệt hơn 650 chủng loại khuẩn, 260 loại vi trùng độc hại gây bệnh và cả vi khuẩn gram âm và dương [1]
  • An toàn và hầu như không gây ra độc tính (khi được sử dụng ở mức độ cho phép)
  • Giữ nguyên chất dinh dưỡng của thực phẩm
  • Tác dụng nhanh, không gây kích ứng, dị ứng và sản phẩm phụ trong quá trình diệt khuẩn
  • Không tạo màu, mùi có hại
  • Nano bạc có tính chất ổn định và có thể kéo dài hiệu quả kháng khuẩn của nó trong một thời gian dài.
  • Ứng dụng cực kỳ linh hoạt
  • Có khả năng tự làm sạch (làm trong nước) do diện tích bề mặt riêng lớn nên Nano Bạc có thể hấp phụ và làm lắng đọng các chất hữu cơ, các ion cũng như các dư lượng thuốc kháng sinh khác có mặt trong nước thải mà không thể loại bỏ bằng các biện pháp cơ học thông thường trước đó.
  • Có thể kết hợp với các loại vật liệu khác như Nano Đồng sẽ có khả năng quang xúc tác rất mạnh, dưới tác dụng của ánh sáng chung có thể phân hủy các chất hữu cơ độc hại có mặt trong nước thải thành những chất vô hại.

Ứng dụng của Nano bạc

Nhờ tính kháng khuẩn cao, nano bạc có nhiều ứng dụng hữu ích trong cuộc sống:

a. Đối với cuộc sống hàng ngày

  • Diệt sạch vi khuẩn trên thực phẩm như rau quả, thịt, cá trước khi chế biến [2]
  • Khử trùng chén, bát đũa, cốc , các vật dụng gia đình [3]
  • Khử trùng đồ dùng trẻ em: đồ chơi, bình sữa, núm ti giả, quần áo trẻ em [4]
  • Sát trùng vết thương [5]
  • Khử mùi hôi do vi khuẩn gây ra [6]. Người dùng có thể xịt dung dịch chứa Nano bạc vào những nơi có mùi khó chịu như giầy, tủ quần áo. Tác dụng khử mùi của nano bạc còn được áp dụng phổ biến trong chế tạo tất có chứa sợi nano bạc để khử mùi hôi
  • Tích hợp vào các thiết bị gia dụng như tủ lạnh, máy giặt, điều hòa nhằm tác dụng kháng khuẩn và khử mùi
  • Các sản phẩm chăm sóc sức khỏe: xà phòng diệt khuẩn, bàn chải đánh răng…có phủ hoặc chứa nano bạc nhằm diệt khuẩn

b. Trong y học

  • Diệt khuẩn và tiệt trùng các thiết bị y tế
  • Băng gạc phủ nano bạc chữa bỏng và phòng tránh nhiễm trùng xương
  • Khẩu trang chứa nano bạc ngừa cúm, sởi
  • Trong y học hiện đại ngày nay, bạc được ứng dụng dưới nhiều hình thức để điều trị bệnh như: bệnh nội khoa, đường hô hấp, viêm mũi họng, cơ xương khớp, bệnh ngoài da, dị ứng, giúp củng cố miễn dịch. Ngoài ra, bạc sulfadiazin với dạng kem bôi ngoài da phòng và điều trị nhiễm khuẩn khi bị phỏng hay nitrat bạc (một hoạt chất có tính đốt cháy) chấm chồi rốn do nhiễm trùng giúp làm teo u xơ hạt, khiến u không còn tiết dịch và xẹp dần.
  • Trong tương lai sẽ thay thế một số loại thuốc kháng sinh. Các kháng sinh có thể tiêu diệt vi khuẩn, kể cả vi khuẩn có lợi. Lạm dụng kháng sinh sẽ gây ra tình trạng kháng kháng sinh và làm suy yếu sức đề kháng. Trong khi đó, bạc diệt khuẩn một cách có chọn lọc và làm cho vi khuẩn không thể kháng trở lại. Dưới dạng ion hòa tan, bạc khiến màng tế bào vi khuẩn dễ thẩm thấu hơn, cản trở và ức chế quá trình trao đổi chất của tế bào, không cho vi khuẩn tạo ra chất kháng thể. Cơ chế này không tác động đối với tế bào của con người và động vật nói chung, nhờ vậy mà bạc rất an toàn cho sức khỏe nếu sử dụng đúng cách.[7]

c. Đối với trồng trọt [8]

  • Phòng và trị bệnh do nấm, khuẩn và virus gây ra (thay thế hoàn thoàn thuốc BVTV hóa học dùng để phòng trị bệnh trên cây trồng). Sử dụng Nano Bạc thường xuyên định kỳ theo các giai đoạn sinh trưởng, phát triển của cây giúp cây trồng ngăn ngừa chủ động từ xa dịch bệnh, giảm chi phí trong việc BVTV, tăng giá trị nông sản phẩm.
  • Nâng cao khả năng hấp thụ ánh sáng cho bộ lá cây trồng qua đó làm Tăng hiệu suất quang hợp của cây trồng, tăng cường vận chuyển dinh dưỡng về các cơ quan dự trữ, giúp cây trồng tăng năng suất, sản lượng.
  • Sử dụng Nano Bạc trong việc sản xuất giá đỗ và rau mầm làm tăng chất lượng giá đỗ: giảm quá trình gây mùi hôi trong quá trình trồng rau mầm và sản xuất giá đỗ, tăng thời gian bảo quản,tiêu diệt vi khuẩn và nấm gây bệnh thối nhũn…
  • Bổ sung Nano Bạc vào nước cắm hoa, giúp hoa tươi lâu, kéo dài thời gian chơi hoa, giảm mùi hôi thối và các bệnh thối nhũn hoa.

d. Đối với chăn nuôi thủy sản

  • Cải thiện môi trường ao nuôi, giảm mùi hôi tanh của nước.
  • Phòng và đặc trị bệnh do các VSV đơn bào gây ra trên tôm, cá, ba ba, ếch (nấm, vi khuẩn và virus gây bệnh). Nano Bạc thể hiện vai trò diệt khuẩn cực mạnh trong môi trường nước. Trong quá trình di chuyển và phân tán ở môi trường nước chúng vừa khử mùi và tiêu diệt mầm bệnh. Các hạt Nano Bạc tồn tại trong môi trường nước trong quá trình phân tán và di chuyển chúng sẽ bám hút nên bề mặt tế bào vi khuẩn và diệt chúng theo cơ chế đặc thù. Các hạt Nano Bạc mang điện tích dương, vi sinh vật (VSV) gây bệnh mang điện tích âm do đó Nano Bạc và vi khuẩn gây bệnh sẽ hút nhau, chỉ cần 3-4 hạt Nano Bạc bám trên một con vi khuẩn thì vi khuẩn đó hầu như không có cơ hội sống sót, do tại bề mặt tế bào vi khuẩn hạt Nano Bạc có kích thước nhỏ bé giải phóng liên tục ra các ion Bạc, các ion bạc này tiêu diệt trực tiếp vi khuẩn thông qua các cơ chế khác nhau

e. Đối với chăn nuôi gia súc, gia cầm

  • Nano Bạc có tác dụng phòng và trị bệnh thông qua việc phun Nano bạc trong môi trường sống của vật nuôi. Sử dụng dung dịch Nano Bạc (1-5ppm) pha loãng với nước phun định kỳ 7-10 ngày có tác dụng phòng bệnh rất tốt, nano bạc có tác dụng tiêu diệt các nhóm vi khuẩn, nấm gây bệnh trên vật nuôi tồn tại ở môi trường sống. Ngoài ra Nano Bạc còn có tác dụng khử mùi hôi chuồng trại, giúp không khí sạch hơn qua đó phòng bệnh cho vật nuôi một cách chủ động (đặc biệt là bệnh hô hấp)
  • Như vậy, hiệu quả trong việc làm sạch khuẩn của những sản phẩm có ứng dụng công nghệ Nano bạc đã được giới chuyên môn kiểm chứng và công nhận. Hơn nữa, những sản phẩm được ứng dụng công nghệ này không gây kích ứng, gây độc hại cho người dùng và an toàn cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ và ngay cả những người có sức đề kháng yếu. Trước tình trạng vi khuẩn ngày càng gia tăng về số lượng và độ nguy hiểm trên mọi ngóc ngách cuộc sống như thực phẩm, không khí, vật dụng chăm sóc gia đình, thì việc sử dụng thiết bị diệt khuẩn bằng Nano bạc là một phương pháp diệt khuẩn hiệu quả, an toàn giúp bảo vệ sức khỏe của cả gia đình.

Nano bạc là gì?

Nano bạc bao gồm các hạt bạc có kích thược nano, khoảng từ 1-100 nanomet. Thông thường kích thước đo được khoảng 25 nanomet. Các hạt Nano bạc có diện tích bề mặt rất lớn giúp gia tăng tiếp xúc của chúng với vi khuẩn hoặc nấm vì thế cho hiệu quả diệt khuẩn ngay khi tiếp xúc.

Thông thường, các hạt nano bạc được điều chế theo phương pháp hóa học sử dụng các hóa chất có thành phần là bạc nên dung dịch nano bạc thu được hay bị nhiễm tạp chất, ngoài ra cần phải sử dụng dung dịch ổn định kích thước nano khi lưu trữ, nên hiệu quả  diệt khuẩn sẽ không cao bằng nano được sản xuất trực tiếp từ bạc nguyên chất.

Hiện nay, các chuyên gia đã phát minh ra thiết bị diệt khuẩn bằng nano bạc tươi, với các hạt nano bạc được sản sinh tức thì qua cơ chế điện phân điện cực bạc nguyên chất 9999. Chính vì được sản sinh ngay khi dùng mà không qua bất kỳ dung môi bảo quản nào, nên các hạt nano bạc tươi có tác dụng diệt khuẩn mạnh tới 99,99% vi khuẩn, vi trùng trên bề mặt chỉ trong 10 phút ngâm rửa.